દર વર્ષે ૮ માર્ચના રોજ સમગ્ર વિશ્વમાં ‘આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ’ની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. વર્ષ ૨૦૨૬માં આ દિવસનું મહત્વ અનેકગણું વધી જાય છે, કારણ કે આપણે એવા યુગમાં પ્રવેશી રહ્યા છીએ જ્યાં મહિલાઓ માત્ર ઘરના આંગણા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ અંતરિક્ષથી લઈને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સુધીના દરેક ક્ષેત્રમાં પોતાનો સિક્કો જમાવી રહી છે. આ દિવસ તેમની મક્કમતા, ત્યાગ અને અદમ્ય સાહસને વંદન કરવાનો દિવસ છે.
૨૦૨૬ની સત્તાવાર થીમ: ‘Give To Gain’ (આપો અને મેળવો)
વર્ષ ૨૦૨૬ માટેની વૈશ્વિક થીમ ‘Give To Gain’ રાખવામાં આવી છે. આ થીમનો ગૂઢ અર્થ એ છે કે જ્યારે આપણે સ્ત્રીઓને શિક્ષણ, સમાન તક અને આત્મસન્માન ‘આપીએ’ છીએ, ત્યારે સમગ્ર સમાજ પ્રગતિ અને સમૃદ્ધિ ‘મેળવે’ છે. જ્યારે એક મહિલા સશક્ત બને છે, ત્યારે તેની અસર તેના પરિવાર, સમાજ અને રાષ્ટ્રના આર્થિક વિકાસ પર સીધી રીતે જોવા મળે છે.
ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ
મહિલા દિવસની ઉજવણી પાછળ એક સદી કરતાં પણ જૂનો સંઘર્ષ રહેલો છે.
* ૧૯૦૮: ન્યૂયોર્ક શહેરમાં ૧૫,૦૦૦ મહિલાઓએ વધુ વેતન, કામના ઓછા કલાકો અને મતાધિકાર માટે પ્રદર્શન કર્યું.
* ૧૯૧૧: પ્રથમ વખત જર્મની, ઓસ્ટ્રિયા અને ડેનમાર્કમાં મહિલા દિવસ ઉજવાયો.
* ૧૯૭૫: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) દ્વારા આ દિવસને સત્તાવાર રીતે સ્વીકારવામાં આવ્યો.
૨૦૨૬માં મહિલા સશક્તિકરણના મુખ્ય પાસાઓ
વર્તમાન વર્ષમાં મહિલા સશક્તિકરણના અભિગમમાં નીચેના મુખ્ય પરિવર્તનો જોવા મળી રહ્યા છે:
૧. ડિજિટલ સાક્ષરતા (Tech-Equity): ૨૦૨૬માં ડિજિટલ શિક્ષણ પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોની મહિલાઓ પણ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને પોતાના વ્યવસાયો શરૂ કરી રહી છે.
૨. આબોહવા પરિવર્તન અને મહિલાઓ: પર્યાવરણના રક્ષણમાં મહિલાઓની ભૂમિકા મહત્વની બની છે. ટકાઉ વિકાસ (Sustainable Development) માટે મહિલા નેતૃત્વને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે.
૩. માનસિક સ્વાસ્થ્ય: આ વર્ષે મહિલાઓના શારીરિક સ્વાસ્થ્યની સાથે તેમના માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને કાર્યસ્થળ પરના અનુકૂળ વાતાવરણ વિશે વધુ જાગૃતિ લાવવામાં આવી રહી છે.
પડકારો અને ભવિષ્યની રાહ
ઘણી પ્રગતિ છતાં, હજુ પણ વિશ્વના કેટલાક ભાગોમાં ‘સમાન કામ માટે સમાન વેતન’ નો અભાવ છે. કૌટુંબિક હિંસા અને શિક્ષણમાં ભેદભાવ જેવા પડકારો હજુ પણ અસ્તિત્વમાં છે. ૨૦૨૬નો આ દિવસ આપણને યાદ અપાવે છે કે સમાનતા એ માત્ર કાગળ પરનો નિયમ નથી, પરંતુ તે માનસિકતા બદલવાની એક પ્રક્રિયા છે.
સ્ત્રી એ શક્તિનું સ્વરૂપ છે. તે સહનશીલ છે પણ નબળી નથી. ૨૦૨૬નો મહિલા દિવસ માત્ર ઉજવણીનો નહીં, પણ સંકલ્પ લેવાનો દિવસ છે—એવો સંકલ્પ કે જ્યાં કોઈ પણ દીકરીના સપનાઓ માત્ર એટલા માટે અધૂરા ન રહી જાય કે તે એક ‘છોકરી’ છે.
“નારી તું નારાયણી: જ્યાં નારીઓનું સન્માન થાય છે, ત્યાં દેવતાઓનો વાસ હોય છે.”
